Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties

Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG)

De Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) is een samenwerkingsverband van 22 gemeenten. Het Algemeen Bestuur van de VNOG bestaat uit de burgemeesters van deze gemeenten en is verantwoordelijk voor de bestuurlijke aansturing van de organisatie.

In 2026 voert de VNOG haar wettelijke taken uit op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, bevolkingszorg en geneeskundige hulpverlening. Daarnaast verzorgt de VNOG de voorbereidende, ondersteunende en administratieve werkzaamheden die nodig zijn om deze taken effectief uit te voeren. Samenwerking met gemeenten, hulpdiensten, maatschappelijke organisaties en andere partners blijft daarbij een belangrijk uitgangspunt.

Het in 2024 vastgestelde Regionaal Beleidsplan 2025-2028 vormt de basis voor de Programmabegroting 2026-2030. Hierin werkt de VNOG vanuit vijf opgaven:
1. Incidentbestrijding en crisisorganisatie;
2. Zelfredzaamheid en risicobewustzijn;
3. Vakbekwaamheid en deskundigheid;
4. Een sterke informatiepositie;
5. Een gezonde bedrijfsvoering.

Binnen deze opgaven zet de VNOG de komende jaren in op een aantal speerpunten die aanvullend zijn op de reguliere uitvoering van haar taken. Daarbij heeft de veiligheidsregio nadrukkelijk aandacht voor de financiële positie van de deelnemende gemeenten en wordt terughoudend omgegaan met nieuwe beleidsontwikkelingen en extra lasten.

Een belangrijk aandachtspunt is de toenemende aandacht voor een weerbare en veerkrachtige samenleving. Door internationale spanningen, hybride dreigingen en ontwikkelingen op het gebied van nationale veiligheid wordt steeds meer gevraagd van zowel overheden als inwoners om voorbereid te zijn op maatschappelijke ontwrichting en crises. De VNOG draagt hieraan bij door het versterken van de eigen crisisorganisatie en door initiatieven gericht op bewustwording, zelfredzaamheid en maatschappelijke weerbaarheid. In 2025 is hiervoor een projectgroep ingericht die landelijke, interregionale en regionale ontwikkelingen volgt en vertaalt naar de veiligheidsregio. Daarnaast wordt de mogelijke impact van nieuwe landelijke wet- en regelgeving, waaronder de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, nauwlettend gevolgd.

Fijnder heeft als doel inwoners van Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk die op zoek zijn naar werk en ontwikkelmogelijkheden een sluitende aanpak te bieden.  Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen begeleiding op weg naar werk, een opleiding of een zinvolle dagbesteding. Het minimabeleid is in de drie samenwerkende gemeenten voor een deel lokaal vormgegeven maar wordt uitgevoerd door Fijnder.

Fijnder kent twee uitvoeringsprogramma's

a. Programma Werk en Activering:

Het bevorderen van duurzame inzetbaarheid en persoonlijke ontwikkeling door middel van diagnostiek, gerichte  training, begeleiding, werkervaring en bemiddeling naar werk of opleiding, met als doel inwoners met een  kwetsbare arbeidsmarktpositie, ongeacht hun achtergrond of beperkingen, te ondersteunen bij het vinden van  een passende en langdurige baan. Waar regulier of gesubsidieerd werk niet mogelijk is, wordt ingezet op  activering om de betrokkenheid en maatschappelijke participatie van de deelnemers te vergroten.

b. Programma Bestaanszekerheid:
Het bevorderen van financiële stabiliteit en maatschappelijke participatie door inwoners te ondersteunen bij  veranderingen. We verstrekken op een rechtmatige, tijdige, volledige en efficiënte wijze inkomensvoorzieningen  aan inwoners die (nog) niet (volledig) in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Daarnaast bieden we  aanvullende inkomensondersteuning om hun betrokkenheid en deelname aan de samenleving te vergroten. 

Uitgangspunten

Voor de begroting 2027 worden de volgende prestatie-indicatoren gehanteerd: 
? Excellente dienstverlening; 
? Flexibilisering en maatwerk; 
? Samenwerking met gemeenten, ketenpartners en werkgevers; 
? Vernieuwend aan de slag. 
De gemeenten hebben hieraan de volgende stuurindicatoren gekoppeld: Bevorderen van een duurzame interne en externe infrastructuur, verhoging van het aantal mensen met een arbeidsbeperking dat werkt  via LKS, en het zorgen voor voldoende instroom en bezetting van beschutte werkplekken voor inwoners  met een indicatie beschut werk. Tenslotte wordt ook gekeken naar een wijze om de cliënttevredenheid  periodiek te meten.  

Samen aan het Stuur

Borging en doorontwikkeling van de ingezette lijn met betrekking tot de integrale dienstverlening (Samen  aan het stuur) is een doorlopend proces. Hierbij wordt geanticipeerd op de inrichting van Sterke Lokale 
Teams bij gemeenten. Dit zijn multidisciplinaire wijk- of kerngerichte teams die inwoners laagdrempelig  ondersteunen. Ze combineren kennis en expertise uit verschillende domeinen, werken samen met  specialistische hulp en richten zich op preventie, veerkracht en het versterken van het gewone leven.  Tot het Sterke Lokale Team behoort het gehele sociale team van de gemeente en daar is Fijnder ook  onderdeel van. 

 Verdere impelementatie Participatiewet in Balans 
De Participatiewet in Balans beoogt een meer mensgerichte, effectieve en rechtvaardige uitvoering  van de Participatiewet. Aanleiding voor deze wetswijziging is de constatering dat de bestaande  uitvoeringspraktijk te sterk is gericht op regels, controle en sanctionering, waardoor de menselijke  maat onvoldoende tot zijn recht komt. De verschillende maatregelen voor de uitvoering zullen per 1 januari 2027 geimlementeerd worden. Een aantal maatregelen die een meer mensgerichte uitvoering mogelijk maken zijn in de loop van 2026 (gedoogjaar) al ingegaan. Een voorbeeld hiervan is de vrijlating van inkomensvrijlating voor jongeren tot 27 jaar. 

De Stadsbank Oost Nederland is een samenwerkingsverband van 21 gemeenten in de Achterhoek en Twente. De SON beschikt over kennis en ervaring als financieel schulddienstverlener en verstrekker van sociale kredieten. De strategie van Stadsbank; ‘Samen lossen we schulden op’, wordt vertaald naar de verdere omvorming naar een dynamische organisatie.
Het profiel van de Stadsbank is een klant- en resultaatgerichte expertise-organisatie in optimale verbinding met en faciliterend naar gemeenten en hun regie op het sociaal domein. Samen met de inzet vanuit het sociaal team wordt daarmee de impact van de dienstverlening van de Stadsbank in het gemeentelijk sociaal domein vergroot. De vernieuwde strategie is vertaald in een meer klant- en resultaatgerichte dienstverlening (klantreis), die vanaf 2023 is ingezet.

De Stadsbank werkt als expertisepartner  aan het creëren van directe  financiële rust voor onze inwoners en het bereiken van duurzame financiële stabiliteit en  optimale redzaamheid. 
Schulden komen (bijna) nooit alleen. De dienstverlening is klant- en resultaatgericht en in  optimale verbinding met en faciliterend naar de gemeente  en de regie op het sociaal domein. 
Dat is tweeledig: 
• De financiële dienstverlening van de Stadsbank draagt bij aan een goede gemeentelijke schuldhulp (beleidsverantwoordelijkheid bij gemeenten).
• De financiële dienstverlening van de Stadsbank, samen met de klant werken aan een nieuwe en financieel gezonde toekomst, sluit zoveel mogelijk aan bij de overige maatschappelijke ondersteuning van de klant.

 Ontwikkelingen en ambities 2027

Klant voorop! Doorbouwen aan een klant- en resultaatgerichte dienstverlening 

De maatschappelijke blik op schulden en de aanpak daarvan verandert. Van financieel  technische dienstverlening naar het goede gesprek en het duurzaam oplossen van  onderliggende financiële problematiek. Samen met gemeenten is vanaf 2023 een  doorontwikkeling ingezet van proces- en productgericht werken naar klant- en  resultaatgericht werken; de Klantreis '23. Waarin we met de menselijke maat werken aan een nieuwe en financieel gezonde toekomst voor onze inwoners. 

Doorontwikkeling basisdienstverlening 

De schuldhulpverlening transformeert. Het schuldendomein in Nederland beweegt zich naar het  sneller en slimmer regelen van schulden enerzijds en het werken aan de oorzaak van schulden en  begeleiding naar redzaamheid anderzijds.  Waar voorheen uniformiteit, wetgeving en regels veelal  centraal stonden, zien we nu meer preventie, maatwerk, werken vanuit vertrouwen en het  uitbouwen van de financiële redzaamheid van inwoners.  De Stadsbank beweegt uiteraard mee in deze ontwikkeling.  Dit vraagt een continue 
doorontwikkeling van dienstverlening in het verlengde van de klantreis en de  ‘basisdienstverlening'. De basisdienstverlening is ontwikkeld door het Ministerie van SZW, VNG,  Divosa en NVVK. De basisdienstverlening stelt hogere eisen aan schuldhulpverlening om het 
bereik en de kwaliteit te verhogen en wordt dwingend ingezet. 

Acht Achterhoekse gemeenten werken binnen de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek samen aan regionale opgaven. Onder de naam Achterhoek Ambassadeurs werken zij daarbij samen met ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. Regio Achterhoek ondersteunt en coördineert deze samenwerking. De organisatie adviseert en faciliteert de Achterhoek Raad, de Achterhoek Board en het algemeen en dagelijks bestuur. Daarnaast verzorgt zij onder meer regionale programmaregie, subsidieverwerving en -beheer, monitoring, communicatie, regioprofilering en belangenbehartiging bij provincie, Rijk en Europa. Grensoverschrijdende samenwerking maakt onderdeel uit van de verschillende inhoudelijke thema’s.

In 2027 wordt verder gewerkt aan de nieuwe koers voor de Achterhoek richting 2050 en aan de daarbij passende inrichting van de regionale samenwerking. De conceptvisie gaat uit van drie samenhangende ontwikkellijnen: Veerkrachtige samenleving, Economie als stuwende kracht en Ruimte in balans. Deze richten zich op krachtige gemeenschappen en bereikbare voorzieningen, een toekomstbestendige economie en arbeidsmarkt en een evenwichtige ontwikkeling van wonen, werken, landschap en buitengebied. De besluitvorming over de Visie 2050 en de verdere inrichting van de samenwerking is voorzien in het najaar van 2026. De organisatorische gevolgen worden binnen de bestaande financiële kaders uitgewerkt en zo nodig verwerkt in een budgettair neutrale begrotingswijziging.

In 2027 richt Regio Achterhoek zich in het bijzonder op:
- het goed betrekken en ondersteunen van raadsleden bij de regionale samenwerking;
- het adviseren en faciliteren van de Achterhoek Board en het algemeen en dagelijks bestuur;
- het versterken van de samenhang en uitvoeringskracht binnen en tussen de drie ontwikkellijnen;
- het verder uitwerken van het regioplan voor het Nationaal Programma Vitale Regio’s, met als inzet langjarige rijksinvesteringen in de Achterhoek;
- het uitvoeren van Regio Deal Achterhoek II en het begeleiden, beoordelen en monitoren van de bijbehorende projecten;
- het verwerven, verlenen en beheren van subsidies en het verzorgen van de bijbehorende verantwoording, waaronder voor de Regio Deal, LEADER, de Woondeal en provinciale gebiedsopgaven;
- het versterken van het regionale partnernetwerk, participatie en monitoring via onder meer het Achterhoek Panel en de Achterhoek Monitor;
- actieve belangenbehartiging bij provincie, Rijk en Europa, in 2027 onder andere rond de Provinciale Statenverkiezingen en het daaropvolgende coalitieprogramma;
- het verder uitwerken en toepassen van de gezamenlijke merkprofilering en het afstemmen van regionale communicatie.

De uitvoering van Regio Deal Achterhoek II heeft in 2027 prioriteit. Voor deze deal is € 25 miljoen aan rijksmiddelen beschikbaar. Projecten kunnen tot en met 2028 worden uitgevoerd. Omdat veel projecten een meerjarige looptijd hebben, moet in 2027 een groot deel van de middelen aan projecten zijn toegekend. Regio Achterhoek ondersteunt de ontwikkeling en beoordeling van projecten, verzorgt de subsidieverlening en monitoring en onderhoudt de contacten met het Rijk. De feitelijke uitvoering van projecten ligt veelal bij regionale partners en andere initiatiefnemers.

Voor Oost Gelre biedt de samenwerking binnen Regio Achterhoek kansen om regionale en lokale opgaven aan te pakken door gezamenlijke uitvoeringskracht, belangenbehartiging en externe financiering te benutten.

De afvalinzameling door de ROVA, met het systeem van het omgekeerd inzamelen, levert aanhoudend een goed beeld op ten aanzien van de afvalscheiding als ook de klanttevredenheid. Hoewel de landelijke doelstellingen voor 2025 (90%) qua scheidingspercentage door de gemeente Oost Gelre nog net niet  (88% in 2026) wordt gehaald, blijven we ons ook in 2027 inzetten om het scheidinggedrag van onze inwoners te bevorderen om hopelijk wel de doelstelling van 90% te halen. In 2027 gaan we o.a. middels communicatie, maar ook met andere methoden inzetten om de kwaliteit van het ingezamelde PMD te verhogen. 

Naast de afvalinzameling verzorgt de ROVA ook de  taken behorend bij de uitvoering Beheer Buitenruimte in de gemeente. Belangrijke doelstelling is dat we financieel de komende jaren het groenonderhoud passend houden binnen de begroting en dat we samen in 2027 een stevig verder bouwen aan de doorontwikkeling van het ecologisch werkprotocol binnen het takenpakket van ROVA. We gaan in 2027 meer toezicht houden op de extensieve gras- kruidenvegetaties binnen de bebouwde kommen zodat we de ecologische waarde gaan vergroten. In 2027 gaan we ons samen  met ROVA verdiepen hoe we slim en efficient eventuele beplantingsvakken kunnen omvormen als deze technisch niet meer voldoen, zodat we er kwalitatief goede beplantingsvakken van kunnen maken welke toekomstbestendig zijn.

Er is een structureel verschil tussen begroting en de uitvoering  van de ODA. De laatste jaren is de begroting alleen geïndexeerd en zijn groeiende financiële tekorten nooit structureel opgevuld. Daarnaast zijn de afgelopen jaren veel verzoeken van de gemeenten buiten de begroting van de ODA om gegaan en deze taken zijn ondertussen structureel in het werk opgenomen. Denk daarbij aan specialistische adviezen, met name voor ruimtelijke ontwikkelingen en omgevingsplannen.  Daarnaast is er een toenemende vraag naar ander specialistisch werk. Om aan die gevraagde bijdrage aan de gemeentelijke ambities te kunnen voldoen heeft de ODA haar organisatie hierop aangepast. De afgelopen jaren is dit financieel al zichtbaar geweest in de jaarrekening(en) met overschrijdingen op zowel de baten, als de lasten.

AGE B.V. is leverancier van groene energie voor de gemeentelijke aansluitingen van de Achterhoekse gemeenten.  Doelstelling van AGE B.V. is het zelfstandig en rechtstreeks leveren van de gemeentelijke energie.  Dit alles via het zelfleveringsmodel. Naast de inkoop en levering van energie zorgt AGE B.V.  ook voor eigen opwekking van duurzame energie. Hiervoor heeft zij Zonnepark Braamt in eigendom. Naast het leveren van energie is AGE B.V. ook een kenniscentrum en verbinder in de regio. 

Coöperatie Energieloket Achterhoek

Het Energieloket Achterhoek werkt in opdracht van de Achterhoekse gemeenten. Bij het loket kunnen inwoners terecht voor kennis en onafhankelijk advies op het gebied van verduurzamen. Het loket zorgt ook voor begeleiding bij subsidie- en financieringsmogelijkheden ten behoeve van de energietransitie. Daarnaast worden er door het loket collectieve acties georganiseerd en zorgt men voor ondersteuning bij initiatieven om te verduurzamen. 

Het ECAL beheert, maakt archiveren toegankelijk en stelt archieven beschikbaar van de deelnemende overheidslichamen overeenkomstig de Archiefwet. Daarnaast zorgt het ECAL voor het in stand houden en bevorderen van het cultureel erfgoed in het gebied van de Achterhoek en de Liemers in de ruimste zin van het woord. Sinds 2019 gebeurt dit ook voor digitale archiefbescheiden met het e-Depot. Vanaf 2023 is Oost Gelre oude archieven aan het overbrengen. Waarbij er een planning is opgesteld om in 2027 de archieven volledig te hebben overgedragen aan het ECAL. Samen met het ECAL  en andere deelnemende gemeenten wordt er gewerkt aan een plan om de historische bouwvergunningen digitaal beschikbaar te maken.

GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten die de gezondheid van alle inwoners bewaakt, beschermt en bevordert. Alle deelnemende gemeenten aan deze gemeenschappelijke regeling nemen de basisproducten van de GGD af die betrekking hebben op de Publieke gezondheid. Deze taken liggen vast en worden omschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Met uitzondering van de gemeente Apeldoorn nemen de overige 21 gemeenten ook de taken af die betrekking hebben op de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 4-18 jaar. De gemeenten bekostigen de basisproducten voor de publieke gezondheidszorg en voor de JGZ op basis van bijdragen per inwoner aan de GGD. Daarnaast biedt de GGD aan diverse partijen op contractbasis andere producten aan.

In 2023 is de bestuursagenda 2023-2027 vastgesteld. Deze is bedoeld als kader voor de betreffende periode en gaat uit van de volgende vier prioriteiten:

• vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen
• mentale gezondheid
• gezonde leefstijl
• gezonde fysieke en sociale leefomgeving

In het komende jaar zal de nieuwe bestuursagenda worden ontwikkeld en vastgesteld.

Het regionale bedrijventerrein Laarberg blijft zich in 2027 positief ontwikkelen, met een verwachte voortzetting van de uitgifte van bedrijfskavels en een stabiel financieel perspectief. Uit de geactualiseerde grondexploitatie 2026 blijkt dat het project naar verwachting wordt afgesloten met een goed positief resultaat, mede door hogere grondopbrengsten, een verkorte doorlooptijd tot en met 2030 en een aanhoudende marktvraag. Voor 2027 wordt uitgegaan van een gemiddeld uitgiftetempo van circa 3,5 hectare per jaar, met aanvullende verkopen die reeds in voorbereiding zijn. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen zoals de mogelijke uitbreiding naar fase 3 en investeringen in infrastructuur en energievoorzieningen om blijvende aandacht voor risico’s en kostenbeheersing. Laarberg draagt ook in 2027 bij aan de versterking van de regionale economie en werkgelegenheid

Voor de nadere uitwerking van de paragraaf verbonden partijen verwijzen wij u naar de bijlage.

Het overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in de onderdeel 'verbonden partijen' in de financiële programmabegroting 2027.