Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties

Omschrijving (toelichting)

Verbonden partijen zijn derde rechtspersonen waarmee Oost Gelre een bestuurlijke en financiële band heeft, zoals deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Het is niet onze bedoeling te rapporteren over alle partijen waarmee een verbintenis bestaat. We beperken ons tot de partijen waarin wij een bestuurlijk en/of financieel belang hebben.

Wat voor ons de verbonden partijen vaak ingewikkeld maakt, is dat we zowel bestuurder als klant zijn. Bovendien zijn er vaak meerdere deelnemers aan de verbonden partij. Wij zijn dan niet de enige bestuurder en niet de enige klant en moeten dus onze bestuurlijke doelen en ‘klantwensen’ afstemmen met die van andere deelnemers. Dit alles maakt de aansturing van verbonden partijen complex. Centraal staat daarom de vraag hoe wij meer grip krijgen op het beleid, de financiën en het product van onze Wet gemeenschappelijke regelingen verbanden (Wgr).

De sturing op en verantwoording van verbonden partijen versterken we door:

• De planning- en control-cyclus van gemeenten en WGR-verband beter op elkaar af te stemmen’; het gaat daarbij om afstemmen van de onderlinge informatievoorziening via begroting, tussentijdse rapportages en jaarrekening;
• De overlegstructuren tussen gemeenten en WGR-verband verder te optimaliseren;
• Meer invloed uit te oefenen aan de voorkant van het beleidsproces; meedenken over visie, ambities en de vertaling daarvan naar kaders is effectiever dan achteraf uitkomsten toetsen;
• De begrotingsrichtlijnen tussen deelnemende gemeenten onderling af te stemmen en eenduidig te communiceren naar de verbonden partijen.

Verbonden partijen met bijzondere ontwikkelingen

De volgende verbonden partijen kennen ontwikkelingen die belangrijk zijn.

Omschrijving (toelichting)

De VNOG bestaat uit 22 gemeenten. Het bestuur van de VNOG, het Algemeen Bestuur, bestaat uit de 22 burgemeesters van de gemeenten. De VNOG heeft in 2025 in ieder geval haar wettelijke taken uitgevoerd op basis van de Wet veiligheidsregio's. Daarnaast heeft de VNOG:
− Een nieuw regionaal beleidsplan 2025 - 2028 vastgesteld.
− De gemeenschappelijke regeling van VNOG bijgewerkt en vastgesteld.
- Gewerkt aan een versnelde gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing.
− Verdere stappen gezet op het gebied van duurzaamheid en energietransitie.
− Eigen personeel door ontwikkelt, zowel repressief als ondersteunend, qua kennis en vaardigheden, opdat VNOG de vragen van de samenleving blijvend kan beantwoorden en duurzame inzetbaarheid, met oog voor vitaliteit voor medewerkers, wordt gerealiseerd,

Risico's
- Repressieve huisvesting (brandweerkazernes): de brandweerkazernes zijn in eigendom van ons als gemeente. Er zijn definitieve afspraken gemaakt over de demarcatie. Het is niet duidelijk hoe de kosten voor het beheer en onderhoud van de repressieve huisvesting zich gaan ontwikkelen. 
- De onrust in de wereld houdt aan. Er zijn vele onzekerheden, snelle ontwikkelingen en uitdagingen op allerlei vlakken, zoals klimaat, energie, prijzen, polarisatie en (wereldwijde) instabiliteit. Niemand kan overzien of voorspellen waar deze ontwikkelingen toe zullen leiden; voorstelbaar is dat deze een effect gaan hebben op de veiligheid. De ontwikkelingen zullen hoe dan ook effect hebben op de uitvoering en kostenontwikkeling van deze en nog komende begrotingen. Het is lastig om de risico’s en gevolgen exact in te schatten, omdat zaken elkaar snel opvolgen.

Omschrijving (toelichting)

Fijnder heeft als doel inwoners die op zoek zijn naar werk en ontwikkelmogelijkheden een sluitende aanpak te bieden. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen begeleiding op weg naar werk, een opleiding of een zinvolle dagbesteding. Uitgaande van de cliëntvraag biedt Fijnder Maatwerk. 

Fijnder kent drie uitvoeringsprogramma's:

a.    Programma Werk en Activering
Het re-integreren van werkzoekenden met een gemeentelijke uitkering (inclusief nieuw Beschut), maar ook van niet-uitkeringsontvangers en daarnaast het matchen en detacheren van Wsw-medewerkers. Het activeren van cliënten voor wie de stap naar betaald werk vooralsnog niet mogelijk is. Het inzetten van re-integratie-instrumenten om cliënten stappen te laten zetten in hun ontwikkeling;

In 2025 is het uitkeringsbestand met 5,8% gedaald (11 personen). Landelijk was er een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden van 0,4%. 

b.    Programma Inkomen
Het verlenen van bijstand of leefgeld voor levensonderhoud aan cliënten die niet zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. De inzet van Fijnder is tevens gericht op het voorkomen dat personen die een uitkering aanvragen deze ten onrechte krijgen (poortwachtersfunctie);

c.    Programma Ondersteuning 
Het bieden van een financieel vangnet voor inwoners die onvoorziene kosten hebben en door buitengewone omstandigheden in financiële problemen dreigen te raken of zijn geraakt of willen participeren in de samenleving. Het gaat om de uitvoering van bijzondere bijstand en onze minimaregeling. 

Daarnaast is er nog een afgeleid programma dat vanwege de specifieke aard niet onder de hoofdprogramma’s is gebracht:

d.    Programma Overhead en algemene kosten
Hier worden de algemene bedrijfsvoeringskosten, de incidentele baten en lasten en de mutaties in de reserves geraamd.

We zagen over 2025 de volgende ontwikkelingen:   

Participatiewet in Balans
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kiest ervoor de herziening van de Participatiewet vorm te geven in het programma Participatiewet in Balans. In het programma komen de  ingezette sporen om de Participatiewet te verbeteren samen. Hiermee wordt de beweging gemaakt om te werken vanuit vertrouwen. Fijnder liep in 2025 voorop met deze ontwikkeling door bij de intake het gesprek op basis van vertrouwen aan te gaan  en niet op basis van documenten/bewijsstukken. 

Infrastructuur sociaal ontwikkelbedrijven                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Er zijn  middelen vanuit het Rijk vrijgemaakt om de volgende stappen te zetten richting een duurzame infrastructuur. Met deze middelen ontwikkelen we de regionale werkplaats van Fijnder tot een werkleerplaats:
Di is een plek waar cliënten in een veilige, gestructureerde omgeving werken aan ontwikkeling, met als doel duurzame participatie of werk.

De werkleerplaats is:

• Een springplank: voor jongeren, statushouders en cliënten Participatiewet naar werk buiten Fijnder;   
• Een veilige haven: voor wie (tijdelijk) niet mee kan komen in de reguliere arbeidsmarkt;
• Een ontwikkelplek: gericht op werknemersvaardigheden, zelfredzaamheid, taal, cultuur en vakvaardigheden.

Bestandsontwikkeling

In 2025 is het uitkeringsbestand met 5,8% gedaald (11 personen). Landelijk was er een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden van 0,4%. Steeds meer inwoners komen met behulp van loonkostensubsidie aan de slag. Eind 2025 waren dit er 57. 

Omschrijving (toelichting)

De Stadsbank Oost Nederland is een samenwerkingsverband van 21 gemeenten in de Achterhoek en Twente. De SON beschikt over kennis en ervaring als financieel schulddienstverlener en verstrekker van sociale kredieten. In samenwerking met de ketenpartners werkt SON aan een oorzaakgerichte oplossing. Met oog voor het geheel en het besef dat schulden nooit alleen komen. 
SON werkt interdisciplinair en is geografisch ingedeeld in een vijftal gebiedsteams (waaronder Gebiedsteam Achterhoek). Elk gebiedsteam bestaat uit een klantmanager, budgetconsulent, schuldregelaar, allround consulent en een administratief ondersteuner. Doel: de klanten maximaal faciliteren door middel van een integrale aanpak, discipline overstijgend. 

Ontwikkelingen 2025

Klant voorop! Doorbouwen aan een klant- en resultaatgerichte dienstverlening

De vernieuwde strategie strategie van Stadsbank; ‘Samen lossen we schulden op’, wordt steeds meer vertaald naar de verdere omvorming naar een dynamische organisatie.
Het profiel van de Stadsbank is een klant- en resultaatgerichte expertise-organisatie in optimale verbinding met en faciliterend naar gemeenten en hun regie op het sociaal domein. Samen met de inzet vanuit het sociaal team wordt daarmee de impact van de dienstverlening van de Stadsbank in het gemeentelijk sociaal domein vergroot. De vernieuwde strategie is vertaald in een meer klant- en resultaatgerichte dienstverlening (klantreis).

Sneller schulden regelen, betere begeleiding
De aflosperiode in  een schuldregeling natuurlijke personen is verkort naar 18 maanden. Hoe sneller schulden kunnen worden geregeld, hoe eerder rust voor de klant ontstaat. Het verkorten van een schuldregeling levert echter alleen wat op als het lukt om terugkeer in de problematische schulden in de toekomst te voorkomen. Naast de preventie aan de voorkant is ook de nazorg  geïntensiveerd. Als gemeente nemen we ook deel aan de Pilot Financiële  begeleiding om inwoners meer in hun kracht te zetten. 

Doorontwikkeling basisdienstverlening

De basisdienstverlening is ontwikkeld door het Ministerie van SZW, VNG, Divosa en NVVK om de schuldhulpverlening in Nederland, ten aanzien van het bereik en de kwaliteit en de wijze waarop begeleiding en nazorg wordt vormgegeven, te verbeteren en de verschillen tussen gemeenten te verkleinen. De Stadsbank participeert ook in 2025 een landelijke klankbordgroep om de elementen van de basisdienstverlening uit te werken.

In 2025 is ook het aangepaste en toekomstbestendige bekostigingsmodel geïmplementeerd. Een model dat zoals voorheen is gebaseerd op solidariteit, gemeenschappelijkheid en flexibiliteit, maar met meer voorspelbaarheid, minder productdifferentiatie en meer ruimte voor ontwikkeling.

Omschrijving (toelichting)

Oost Gelre neemt samen met 7 andere gemeenten deel aan de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek. Regio Achterhoek heeft hoofdzakelijk tot doel het behartigen van de gemeentelijke belangen op diverse terreinen. De gemeenten werken daarbij nauw samen met ondernemers en maatschappelijke organisaties onder de noemer 8RHK Ambassadeurs. De samenwerking vindt plaats aan Thematafels en in de Achterhoek Board. De gemeenten voeren daarbij hun controlerende en visievormende taak uit via de Achterhoek Raad. Regio Achterhoek zelf voert de regie op de algehele samenwerking en heeft daarbij met name een faciliterende en adviserende rol. Tevens richt Regio Achterhoek zich op het uitvoeren van de regionale lobby, regiomarketing en het verwerven en verstrekken van subsidies.

Centraal in de regionale samenwerking staat de Achterhoek Visie. In deze visie staan de ambities van de regio om in 2030 te excelleren als gezonde, schone, leefbare, gekwalificeerde, productieve en bereikbare regio. De visie draagt integraal, beleidsterrein- en gemeentegrensoverstijgend bij aan de beleidsdoelstellingen van Oost Gelre. Het realiseren van de regionale ambities gebeurt voor een belangrijk deel via (interne en externe) projecten waar het samenwerkingsverband een bijdrage aan levert in financiële zin of in een andere vorm.

2025 hebben Regio Achterhoek en 8RHK Ambassadeurs zich onder meer beziggehouden met de volgende onderwerpen:
- uitvoeren van lobby (waaronder de organisatie van werkbezoeken, Lentefestival, aspergediner en dergelijke)
- uitvoeren van profilering (onder andere via de campagne Onverwachte Hoek)
- aansturen en uitvoeren van Regio Deal II
- opstellen van Regionale wonen-, welzijn- en zorgvisie
- opstellen van Gebiedsinvesteringsagenda N18
- opstellen van Regioplan Achterhoek voor het Nationaal Programma Vitale Regio's
- opstellen van Toekomstverhaal 2100 (Ruimtelijk Perspectief Achterhoek)
- toewerken naar Achterhoek Visie 2050
- uitwerken van inhoudelijke agenda en verbetering regionale governance

Omschrijving (toelichting)

De afvalinzameling door de ROVA, met het systeem van het omgekeerd inzamelen, levert aanhoudend een goed beeld op ten aanzien van de afvalscheiding als ook de klanttevredenheid. Hoewel de VANG-doelstellingen voor aantal kg restafval per inwoner al vele jaren ruimschoots wordt gehaald en in 2025 dus opnieuw  is gehaald, blijft de VANG-doelstelling 2025 met een scheidingspercentage van 75% een aandachtspunt. Op basis van de laatste cijfers is in 2025 de VANG-doelstoelling 2025 gehaald namelijk met een voorlopige score van 82%. De extra inspanning in 2025  met strengere controles met name op PMD en GFT hebben effect gehad. Hoewel het ca. 7% boven de norm ligt, blijven algemene informatievoorzieningen, controles noodzakelijk om de voorsprong te behouden, maar ook ons PMD als grondstof zo zuiver mogelijk aan te leveren om een zo hoog mogelijk vergoeding te ontvangen om daarmee de afvalstoffenheffing voor inwoners te blijven drukken en acceptabel te houden.

Naast de afvalinzameling verzorgt de ROVA ook de  taken behorend bij de uitvoering Beheer Buitenruimte in de gemeente.  Net zoals voorgaande jaren is de samenwerking goed met ROVA en leidt dit tot een goed kwaliteitsbeeld van de openbare ruimte.  In 2025 hebben we gezamenlijk met ROVA het ecologische werkprotocol rondom de Wet Natuurbescherming afgerond. In 2025 is er een verdere invulling gegeven aan de maaipilot voor verbetering van de biodiversiteit door gefaseerd te maaien. De pilot bokashi voor het circulair toepassen van blad en maaisel heeft een vervolg gekregen, waarbij we in 2025 tot de conclusie zijn gekomen dat we bladbokashi goed circulair kunnen toepassen, maar grasbokashi onvoldoende geschikt is voor toepassingsmogelijkheden. Op financieel gebied hadden we in 2025 een behoorlijke kostenstijging, waarbij we gezamenlijk eind 2025 hebben gekeken ook met de lange termijn in gedachten hoe we de kosten acceptabel kunnen houden.  

Omschrijving (toelichting)

De Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) werkt sinds 2003 in opdracht van gemeenten en de provincie en heeft als doel het beschermen en verbeteren van de leefomgeving in de Achterhoek met name op milieugebied.  De taken die zij uitvoeren behelzen preventie, vergunningverlening, toezicht en handhaving alsmede specialistisch advies op milieutaken zoals bodem, water, geluid, geur etc. Om te voldoen aan de landelijke criteria in het kader van de Interbestuurlijke programma versterking VTH is er een verkenning gestart om te fuseren met de Omgevingsdienst Veluwe. Een doel hierbij is om gemeenten meer inzicht te geven en grip te krijgen op inkomsten en uitgaven van de ODA.

Omschrijving (toelichting)

AGEM Gemeentelijke Energie B.V.  (AGE BV)

AGE BV is leverancier van groene energie voor de gemeentelijke aansluitingen van de Achterhoekse gemeenten.  Doelstelling van AGE BV is het energieneutraal maken van het gemeentelijke energieverbruik.  Naast inkoop en levering van energie zorgt AGE BV dan ook voor eigen opwekking van duurzame energie. Hiervoor is het Zonnepark Braamt in eigendom waarmee tegen kostprijs, via het zelfleveringsmodel, zonnestroom wordt geleverd voor gemeentelijk gebruik.  

Coöperatie Energieloket Achterhoek

Het Energieloket Achterhoek werkt in opdracht van de Achterhoekse gemeenten. Bij het loket kunnen inwoners terecht voor kennis, onafhankelijk advies en ondersteuning bij het verduurzamen van de woning. Het loket zorgt zo o.a. voor begeleiding bij subsidie- en financieringsmogelijkheden. Om de inwoners zo goed en laagdrempelig mogelijk te kunnen helpen is het loket ook fysiek in de gemeenten aanwezig. Tevens is er in Wehl een fysiek loket welke dagelijks geopend is. Het loket organiseert collectieve acties ten behoeve van het verduurzamen van woningen. 

Omschrijving (toelichting)

Dimpact is de Coöperatieve vereniging van, voor en door gemeenten. Dimpact helpt ons om de digitale dienstverlening verder te ontwikkelen. De leden zijn de eigenaar van de coöperatie en sturen de ontwikkelingen aan. De digitale innovatie van dienstverlening aan inwoners en bedrijven moet versneld worden, en dat kunnen we niet alleen.  Samen staan we voor dezelfde uitdagingen en ambities.  Daarom ligt samen organiseren voor de hand. Sinds 2006 zijn wij lid van de vereniging Dimpact. Ook is Dimpact de partij die voor ons (40 gemeenten, 3 miljoen inwoners) landelijke ontwikkelingen probeert te vertalen naar een stuk digitale informatievoorziening en bedrijfsvoering. Verder vertegenwoordigt Dimpact ons in overleggen (bijv. VNG en VNG Realisatie), waarin landelijke afspraken gemaakt worden over het realiseren en invoeren van ontwikkelingen. Te denken valt hierbij aan de informatiehuishouding rond de Omgevingswet, invoering zaakgericht werken, informatiebeveiliging. Ook organiseren zij de samenwerkingsprocessen voor collectieve vraagbundeling, collectieve aanbesteding en collectief contractmanagement ten behoeve van doorontwikkeling en beheer van ICT-diensten. Dit resulteert voor de leden in een gezamenlijk verworven portfolio. Dimpact is inmiddels koploper als het gaat om de transitie van de gemeentelijke informatiearchitectuur naar een informatiestructuur op basis van Common Ground. 

Omschrijving (toelichting)

Het ECAL beheert, maakt archiveren toegankelijk en stelt archieven beschikbaar van de deelnemende overheidslichamen overeenkomstig de Archiefwet. Daarnaast zorgt het ECAL voor het in stand houden en bevorderen van het cultureel erfgoed in het gebied van de Achterhoek en de Liemers in de ruimste zin van het woord. Sinds 2019 gebeurt dit ook voor digitale archiefbescheiden met het e-Depot.

Omschrijving (toelichting)

GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten die de gezondheid van alle inwoners bewaakt, beschermt en bevordert. Alle deelnemende gemeenten aan deze gemeenschappelijke regeling nemen de basisproducten van de GGD af die betrekking hebben op de Publieke gezondheid. Deze taken liggen vast en worden omschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Met uitzondering van de gemeente Apeldoorn nemen de overige 21 gemeenten ook de taken af die betrekking hebben op de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 4-18 jaar. De gemeenten bekostigen de basisproducten voor de publieke gezondheidszorg en voor de JGZ op basis van bijdragen per inwoner aan de GGD. Daarnaast biedt de GGD aan diverse partijen op contractbasis andere producten aan.

De GGD werkt volgens de bestuursagenda 2023-2027. Deze gaat uit van de volgende vier prioriteiten:

• vergroten van gelijke kansen op gezondheid voor iedereen
• mentale gezondheid
• gezonde leefstijl
• gezonde fysieke en sociale leefomgeving

Omschrijving (toelichting)

In ontwikkeling is een volgende fase van het terrein. Het beschikbare areaal is vrijwel volledig verkocht of in optie gegeven. Een bestemmingsplanprocedure is in voorbereiding. Door de stikstofproblematiek is de bestemmingsplanprocedure voorlopig ”on hold” gezet. Inmiddels is door de raad een beleidskader vastgesteld. Bij nieuwe bedrijfsvestigingen zal op basis van dit kader nu steeds maatwerk geleverd gaan worden om te voorkomen dat bedrijven op slot gaan. Het opstellen van het Regionale Programma Werklocaties (RPW) is afgerond.  Inmiddels is de vraag naar kavels nog meer aangetrokken waardoor verdere uitbreiding van De Laarberg nodig is.

Voor de nadere uitwerking van de paragraaf verbonden partijen verwijzen wij u naar de bijlage.

Het overzicht van de verbonden partijen is opgenomen in het onderdeel 'verbonden partijen' in de financiële jaarrekening 2025.